صفحه اصلی > اطلاعیه های مدرسه 
اخبار > متمم 2 (مجموعه تجارب ماهانه مفید)


  چاپ        ارسال به دوست

متمم 2 (مجموعه تجارب ماهانه مفید)

به نام خدا

متمم 2 ( آبان 95 )

 (مـجموعه تـجارب مـاهانه مـفید)

(متمم 17 از مجموعه متمم ها)

2- انتخاب تکلیف، سطح بندی تمرین

تکلیف همواره بخش مهمی از فرآیند یادگیری و آموزش را تشکیل می دهد. در حقیقت نگاه به تکلیف و کارایی و اهمیت آن در نظام های آموزشی، به عنوان یک فرصت ارزشمند تلقی شده است که در حداقلی شکل آن در راستای تثبیت و تمرین آموخته های کلاس نقشی اساسی دارد.

آنچه بیش از همه حائز اهمیت است، چگونگی مواجهه با تکلیف و شیوه های ارائه و در ادامه استفاده دبیر از آن است. در بررسی وضعیت تکلیف در مدرسه مفید، دو مساله مهم بیش از همه برای من جلب توجه کرده است. اول آنکه همواره یکی از مهم ترین دغدغه ها برای اولیای مدرسه، به اذعان خودشان، حجم کم تکالیف درسی دانش آموزان و گذر وقت فرزندانشان به بطالت در منزل بوده است که این مطلب، لزوم طراحی خلاق در نوع و شیوه ارائه تکلیف موثر و سودمند را بیش از پیش آشکار می سازد. دیگری هم آنکه، ما با پدیده نامطلوبی در مدرسه مان مواجه هستیم به اسم «از روی هم نویسی تکالیف». شما اگر صبح اول وقت قبل از زنگ، چرخی در کلاس های درس بزنید مشاهده خواهید نمود که دانش آموزان در گروه های چند نفره دور هم نشسته اند و همه از روی یک دفتر یا پلی کپی پاسخ ها را می نویسند. یقیناً این موضوع هم می تواند نشانگر کیفی نبودن تکلیف دبیر و هم بیان کننده این مساله باشد که دانش آموز هنوز به نقش و ضرورت تکلیف برای پیشبرد اهداف درس مربوطه نرسیده است و احساس نیازی به انجام آن تکلیف نمی کند و آن را در حد سیاه کردن برگه بر اساس یک سری محفوظات و معلومات رایج می داند.

بعد از این دو آسیب شناسی در مدرسه ما نسبت به تکلیف، در درس ادبیات فارسی پایه نهم تلاش کردم که با طراحی تکالیف متفاوتی، این دو مساله را قدری تعدیل نمایم. به همین جهت دو سطح پلی کپی برای هر درس ادبیات فراهم نمودم. یکی «سطح همگانی» که برای همه دانش آموزان به عنوان تکلیف حداقلی ارائه می شود و هدف آن تثبیت آموخته های کلاس و توانمند ساختن آنها در مباحث ادبی درس مربوطه است. پاسخ بخش هایی از این پلی کپی به صورت تشریحی در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد و همچنین در سر کلاس، سوالات دشوار آن بررسی می شود.

سطح دیگر پلی کپی «سطح اوج» است که به صورت 20 سوال تستی فراتر از سطح کتاب و کلاس، ویژه علاقه مندان می باشد. انجام این پلی کپی ها کاملاً انتخابی و اختیاری می باشد و در واقع به این شکل است که تعداد محدودی از آنها روی میز دبیر قرار داده می شود تا در انتهای کلاس هر دانش آموزی که مایل بود یکی از آنها را بردارد و انجام دهد. از این طریق معلم به هیچ عنوان متوجه نمی شود کدام دانش آموز پلی کپی را برداشته است تا مبادا به خاطر توجه و اطلاع معلم برخی پلی کپی ها را بردارند. نهایتاً پاسخ تشریحی هر پلی کپی روی تابلوی ادبیات نصب می شود تا خود آن افراد پاسخ هایشان را چک کنند و در صورت نیاز در زنگ های تفریح و آزاد برای رفع اشکال به دبیر ادبیات مراجعه کنند. نکته جالب توجه اینجاست که ابتدای سال تحصیلی من 60 عدد پلی کپی سطح اوج تکثیر کردم و تمامش را بچه ها برداشتند اما برای درس دوم تقریباً 20 عدد اضافه آمد و این روند ادامه داشت طوری که برای درس ششم شاید 20 نفر از بچه های دوره هستند که پلی کپی های اختیاری ویژه علاقه مندان استفاده می کنند.

آنچه در این دو سطح تکلیف پیش بینی شده است، اول از همه تنوع و کیفیت سوالات با توانایی و رشد علمی عموم دانش آموزان تناسب داشته باشد و در واقع برای آنها لازم و صد البته مفید و کارآمد باشد. مساله مسئولیت پذیری در انجام و ارائه تکلیف، در بخش سطح اوج، به صورت غیرمستقیم است به طوری که دانش آموزان علاقه مند خودشان یادشان بماند که اگر مایل بودند، در انتهای کلاس پلی کپی را از روی میز معلم بردارند. اما برای مسئولیت پذیری سطح همگانی که تکلیف اجباری و حداقلی کلاس است، اگر پیگیری بعدی نباشد، بعد از مدتی دانش آموزان تکلیف را یا انجام نمی دهند و یا نصفه و نیمه و فقط به جهت رفع تکلیف انجام می دهند که رویکرد موثر به نظر آن است که تکالیف، حتماً هر جلسه بررسی شود و اگر دانش آموزی نقص تکلیف داشت این مورد ثبت و بعداً تاثیر داشته باشد، هرچند ایجاد امکان جبران آن نقص نیز در فرآیند آموزش و تربیت مهم و موثر است و مکانیزم هایی برایش طراحی شده است.

شاید آنچه به عنوان خلاء در این دو دسته از تکالیف دیده می شود، فراهم نبودن شرایط بروز خلاقیت و کسب و تمرین مهارت در تمام پلی کپی ها است. شاید بتوان به صراحت بیان کرد که تعمیم آموخته ها در موقعیت های تازه و یا حتی به کارگیری آموخته ها لزوماً در این تکالیف دیده نشده است و در قالب پروژه هایی نظیر کتابخوانی و معرفی کتاب، طراحی پوستر و زندگی نامه بزرگان و ... به صورت پروژه ای و مقطعی پیش بینی شده است که متاسفانه این پویایی و خلاقیت به صورت مستمر و دائم برای هر درس کتاب نیست و در هر ترم به صورت محدود ارائه می شود.

نکته آخر اینکه توجه به تکالیف به عنوان فرآیندی از ارزشیابی مستمر، می تواند مورد بهره گیری مطلوبی قرار گیرد که در تجربه پلی کپی سطح همگانی، دانش آموزان به توانمندی پاسخگویی خود به سوالات آن پلی کپی به صورت توصیفی در انتهای هر پلی کپی ضمن خود ارزیابی، گزارشی از وضعیتشان را نیز به اطلاع دبیر می رسانند.


نویسنده : جناب آقای علیرضا شیخ الاسلامی- مدیر آموزش و معلم راهنما



٢٠:٣٤ - دوشنبه ١٥ آذر ١٣٩٥    /    شماره : ٤٧٣٥    /    تعداد نمایش : ١١١







کليه حقوق اين سايت متعلق به پورتال مجتمع آموزشی مفید می باشد.